Śpiew w perspektywie edukacji muzycznej. Koncepcje, badania, programy (Anna Waluga)

Śpiew w perspektywie edukacji muzycznej

 
Książka niniejsza przeznaczona jest dla wszystkich, których interesuje śpiew rozumiany jako naturalna potrzeba człowieka. Szczególnie wyeksponowany w niej został aspekt pedagogiczny, a więc ten obszar wiedzy, który zajmuje się uczeniem śpiewu jako najbliższą dzieciom i młodzieży formą kontaktu z muzyką, formą uprawiania jej; śpiewem jako drogą do poznawania muzyki w ogóle, śpiewem jako dominującym elementem edukacji muzycznej dziecka. Podstawowy problem pracy zawiera się w pytaniu: czym jest śpiew w życiu ucznia? Ponadto dociekania dotyczą miejsca śpiewu i podejścia do śpiewu (w szkole, w domu, w grupach nieformalnych) uczniów - członków chórów działających w ramach programu Śpiewająca Polska oraz uczniów nie będących członkami chórów. Praca składa się z dwóch części. Część pierwsza (teoretyczna) dotyczy różnych aspektów śpiewu: od antropologicznego, przez psychologiczny do edukacyjnego. Dopełnia ją przedstawienie alternatywnych programów upowszechniających śpiew, których w Polsce i na świecie nie jest mało. Część drugą (empiryczną) stanowi opis badań własnych nad stosunkiem dzieci i młodzieży do śpiewu. Podjęte badania wykazały, że śpiew wbrew panującym opiniom może stać się potrzebą codzienną każdego ucznia. Warto podkreślić, że niosą one ze sobą także ważne implikacje praktyczne.

 

 

 

 

 

(...) Społeczeństwo polskie nie należy do narodów rozśpiewanych. Mimo światowych sukcesów polskich wybitnych śpiewaków przeciętny, "statystyczny" Polak rzadko śpiewa, a jeżeli śpiewa, to z reguły niepewnie i nieczysto. W sposób ewidentny pod tym względem wyróżniają się różnego rodzaju polskie grupy czy delegacje na spotkaniach, międzynarodowych kongresach lub zjazdach, gdy w chwilach wspólnych rekreacji poszczególne nacje prezentują własne pieśni. Mowa tu o śpiewaniu spontanicznym, nieprzygotowanym, gdyż polskie zespoły przygotowane do występów - śpiewają naogół dobrze.

(...) Obserwacje wielu pedagogów wskazują, że w szkole śpiewu uczy się najczęściej zbiorowo, od razu z tekstem, rzadko - i tu powtórzę "wnikając wgłąb formy, struktury, języka, zakończeń frazy, rzadko dbając o piękny śpiew". "A tak jak arcydzieło uczeń ze szkoły muzycznej jest w stanie pięknie wykonać tak uczeń ze szkoły powszechnej jest w stanie pięknie zaśpiewać prostą piosenkę". Tę jakże trafną myśl wyraził Kacper Miklaszewski, mówiąc o artyźmie i profesjonaliźmie na każdym poziomie nauczania.Ta dbałość o piękny śpiew i stosowanie jej jako podstawowej zasady wychowania muzycznego zadecydowała o wyborze - jako przedmiotu moich zainteresowań - zagadnienia śpiewu w kontekście edukacji muzycznej.

źródło: Śpiew w perspektywie edukacji muzycznej, "Wstęp" - A.Waluga

 

 

autor: Anna Waluga.
wyd.: Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego. Katowice 2012.

Zamów książkę!

SPIS TREŚCI
 
 
 
 
 

 

 
Wstęp .......... 9

CZĘŚĆ TEORETYCZNA

Rozdział .......... 1

Śpiew w ujęciu antropologii muzyki .......... 17
     1.1. Śpiewanie potrzebą człowieka .......... 17
     1.2. Najprostsze przejawy śpiewu w muzyce ludowej .......... 24
     1.3. Śpiewy dziecięce .......... 28
     1.4. Śpiew i praca .......... 32
     1.5. Geneza śpiewu artystycznego .......... 33
     1.6. Śpiewanie w życiu codziennym .......... 35
     1.7. Terapeutyczne właściwości śpiewu .......... 38

Rozdział .......... 2

Aspekt psychologiczno-badawczy rozwoju śpiewu dzieci i młodzieży do wieku gimnazjalnego. Przegląd badań .......... 41
     2.1. "Dialog muzyczny" zalążkiem śpiewu dziecka .......... 41
     2.2. Przebieg rozwoju śpiewu dzieci do wieku przedszkolnego .......... 47
     2.2.1. Postęp w śpiewaniu dzieci w wieku wczesnoszkolnym (7-10 lat) .......... 52
     2.2.2. Spadek zainteresowania śpiewem jako ekspresyjna forma kontaktu młodzieży z muzyką .......... 53
     2.3. Kompetencje wokalne dzieci i młodzieży w świetle badań polskich i angielskich .......... 54
     2.3.1. Badania polskie .......... 54
     2.3.1.1. Badania Barbary Kamińskiej .......... 54
     2.3.1.2. Badania Anny Walugi .......... 56
     2.3.1.3. Badania Agnieszki Weiner .......... 58
     2.3.2. Badania Angielskie Grahama Welcha .......... 59
     2.4. Podsumowanie .......... 62

Rozdział .......... 3

 Śpiew jako podstawa edukacji muzycznej .......... 65

     3.1. Śpiew w koncepcjach edukacyjnych Emila Jaques-Dalcroze'a, Carla Orffa i teorii uczenia się muzyki                  Edwina E. Gordona .......... 66
     3.1.1. Emil Jaques-Dalcroze .......... 66
     3.1.2. Carl Orff .......... 69
     3.1.3. Edwin E. Gordon .......... 73
     3.2. Śpiew w pedagogice muzycznej Zoltána Kodálya .......... 75
     3.2.1. Pieśń ludowa formą czynnego uprawiania muzyki .......... 77
     3.2.2. Wielogłosowy śpiew chóralny w aspekcie dydaktycznym .......... 79
     3.2.3. Śpiewanie a czytanie muzyki oraz śpiewanie jako podstawa teorii muzyki .......... 86
     3.2.4. Śpiew a muzyka artystyczna .......... 89

Rozdział .......... 4

Śpiew jako obowiązkowy przedmiot nauczania oraz forma wychowania muzycznego               w polskiej szkole .......... 91
     4.1. Sytuacja przedmiotu śpiew w Polsce w okresie zaborów .......... 92
     4.2. Przedmiot śpiew w szkolnictwie okresu międzywojennego .......... 93
     4.3. Śpiew jako forma wychowania muzycznego w szkolnych programach nauczania od 1945 roku                          do czasów obecnych .......... 95

Rozdział .......... 5

Śpiew w programach alternatywnych i uzupełniających .......... 107
     5.1. Śpiewające klasy .......... 107
     5.2. Śpiew w polskich pracach adaptacyjnych metody Kodálya na podstawie                                                             Rozśpiewanej szkoły .......... 113
     5.3. Programy upowszechniające śpiew .......... 116
     5.4. Akademia przedszkolaka .......... 120
     5.5. Czeskie klasy z rozszerzonym wychowaniem muzycznym .......... 121
     5.6. Podsumowanie .......... 122

CZĘŚĆ EMPIRYCZNA

Rozdział .......... 6

Metodologia badań własnych - śpiew w życiu ucznia .......... 123
     6.1. Kontekst badań .......... 123
     6.2. Zakres podjętych badań i charakterystyka grupy badawczej .......... 124
     6.3. Przedmiot i cel badań .......... 127
     6.4. Problematyka badań .......... 128
     6.5. Hipotezy .......... 128
     6.6. Metoda badawcza .......... 128
     6.7. Przebieg badań .......... 131

Rozdział .......... 7

Analiza wyników z interpretacją .......... 133
     7.1. Uwagi wprowadzające .......... 133
     7.2. Generalne miejsce śpiewu w życiu dzieci i młodzieży .......... 134
     7.3. Śpiewanie w szkole .......... 135
     7.4. Śpiewanie w domu .......... 137
     7.5. Śpiewanie w nieformalnych grupach .......... 138
     7.6. Świadomość bycia osobą śpiewającą .......... 138
     7.7. Emocjonalny stosunek do śpiewania .......... 140
     7.8. Płeć i czas uczestniczenia dzieci i młodzieży w programie Śpiewająca Polska a różnice w podejściu                   do śpiewu .......... 141
     7.9. Porównawcze aspekty badań własnych oraz dotychczasowych .......... 143
     7.9.1. Analiza wyników własnych w oparciu o wyłonione czynniki .......... 143
     7.9.2. Dotychczasowe sposoby badań nad stosunkiem dzieci do śpiewu oraz prezentacja wyników                           badań angielskich .......... 145
     7.10. Podsumowanie .......... 147

Zakończenie .......... 149

Bibliografia .......... 155

Summary .......... 171

Indeks nazwisk .......... 173

Aneks .......... 178